Жүсіпбек Аймауытов (1889–1931) – қазақ әдебиетінің іргелі тұлғаларының бірі, драматург, жазушы, аудармашы, педагог, психолог және публицист. 1889 жылы қазіргі Павлодар облысы, Баянауыл ауданының Қызылтау өңірінде дүниеге келген. Бала кезінен зеректігімен көзге түсіп, ауыл молдасынан хат таныған соң, 1907–1914 жылдары Баянауыл мен Павлодардағы орыс-қазақ мектептерінде білім алды. 1914–1919 жылдары Семейдегі мұғалімдер семинариясында оқыды. Сол жылдары қазақтың рухани жаңғыруына ұмтылған Алаш зиялыларымен тығыз байланыс орнатты. Жүсіпбек Аймауытұлының әдеби қызметі 1913 жылы «Қазақ» газетіне мақалалар жариялаудан басталды. Аймауытов Алаш қозғалысына белсене қатысып, ұлт тәуелсіздігі мен мәдени жаңғыру жолында күрес жүргізді. 1918 жылы Семей қаласында Мұхтар Әуезовпен бірігіп «Абай» журналын шығаруға атсалысты және оның тұңғыш редакторларының бірі болды. Бұл журнал қазақ әдебиеттану ғылымында Абай мұрасын алғаш жүйелі түрде зерттеген басылымдардың бірі болды. 1919–1929 жылдар аралығында Семей, Қарқаралы, Ташкент, Шымкент қалаларында мұғалім, оқу бөлімінің меңгерушісі, редактор, баспагер болып еңбек етті. Әсіресе «Қазақ тілі» газетінің редакторы ретінде қазақ оқырманына рухани, ағартушылық тұрғыда мол дүниелер ұсынды. Оның қаламынан «Қартқожа», «Ақбілек», «Күнікейдің жазығы», «Шернияз», «Мансапқорлар», «Рабиға» секілді көркем туындылар туды. Бұл шығармаларда қазақ қоғамындағы әлеуметтік теңсіздік, әйел теңдігі, ұлттық рух пен сана, Алаш идеясы кеңінен суреттелді.
Абайтану саласында Жүсіпбек Аймауытұлы ерекше орын алады. Ол «Абайдың ақындық өнері мен қызметі», «Абайдан соңғы ақындар» секілді мақалаларында ұлы ақынның шығармашылығын әдеби, рухани, философиялық тұрғыдан талдап, Абайды ұлттық ой-сананың көшбасшысы ретінде бағалады. Оның бұл еңбектері Абайтанудың алғашқы іргетасын қалаған ғылыми пайымдаулардың бірі болды. Абайдың поэзиясы мен қара сөздеріндегі адамгершілік, мораль, ұлт болмысы жайлы тұжырымдарды алғаш жүйелеп көрсеткен ғалымдардың бірі ретінде оның орны ерекше. Сонымен қатар Жүсіпбек Аймауытұлы педагогика, психология, эстетика, аударма салаларында да құнды еңбектер қалдырды. Жазушы әрі зерттеуші ғалым «Тәрбиеге жетекші», «Психология», «Жан жүйесі және өнер таңдау» сынды қазақ тіліндегі тұңғыш оқулықтардың авторы ретінде де танымал. Бұл еңбектер қазақ педагогикасы мен психология ғылымының негізін қалаған еңбектер санатында. Адам тәрбиесі, мінез-құлық, өнерге бейімділік секілді мәселелерді ұлттық таныммен ұштастыра қарастырған. Жүсіпбек Аймауытұлы 1929 жылы саяси қуғын-сүргінге ұшырап, 1931 жылы Мәскеуде атылды. Ұлт қайраткерінің есімі 1988 жылы ақталып, әдеби мұрасы халқына қайта оралды. Бүгінде Жүсіпбек Аймауытов – қазақ әдебиеті мен мәдениетінің классигі, ұлттық ой-сана мен тәуелсіздік идеясының көрнекті өкілі, абайтану ғылымының алғашқы жүйелі бастауын қалаған тұлғалардың бірі.
