Жұмағали Ысмағұлов (1928-2011) – әдебиеттанушы, публицист, аудармашы, филология ғылымдарының докторы, профессор, абайтану ғылымына сүбелі үлес қосқан көрнекті тұлға. Ол 1928 жылы 17 сәуірде Қостанай облысы, Сарыкөл ауданының Соналы ауылында дүниеге келген. Алғашқы білімін ауыл мектебінде алып, кейін Алматыдағы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетіне түсіп, оны 1951 жылы бітірген. 1961 жылы Мәскеуде КОКП Орталық Комитеті жанындағы Қоғамдық ғылымдар академиясының аспирантурасын тәмамдаған. Еңбек жолын аудандық газеттен бастап, республикалық «Лениншіл жас», «Қазақ әдебиеті», «Жетісу», «Коммунизм туы» газеттерінде жауапты қызметтер атқарды. 1973–1982 жылдары Партия тарихы институтында аударма секторының меңгерушісі болды, ал 1982–1987 жылдары Қазақ телеграф агенттігінде (ҚазТАГ) директордың орынбасары және директоры қызметін атқарды. 1987 жылдан бастап өмірінің соңына дейін М. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтында аға ғылыми қызметкер, абайтану бөлімінің меңгерушісі болды. Жұмағали Ысмағұлов абайтануға аса маңызды үлес қосты. ҒалымАбай шығармашылығын кең көлемде зерттеп, оның философиялық, моральдық, рухани идеяларын қазақ дүниетанымы тұрғысынан талдады. «Абай: даналық дәрістері», «Абай тағылымы» сияқты еңбектерінде ақын мұрасын халықтың рухани жаңғыруының, адамгершілік санасының биік үлгісі ретінде қарастырды. Абайдың қара сөздеріндегі адам табиғаты, ар-ұят, иман, рахым ұғымдарын терең зерделеп, олардың ұлттық болмыстағы маңызын саралаған. Сонымен қатар, Абай шығармаларын кең таратуға да белсене атсалысып, ақын туралы мақалалар, естеліктер мен ғылыми шолулар жазды. Абайтану бағыты бойынша ғылыми мақалалар жинақтарын құрастырып, жас зерттеушілерге бағыт-бағдар берді. Абай тұлғасын тарихи контексте, қоғамдық-рухани құбылыс ретінде қарастырып, оны жаңа заманмен үндестіре пайымдады. Ысмағұлов тек зерттеуші емес, сонымен бірге әдеби аудармашы ретінде де танымал. Орыс және шетел классиктерінің (Стендаль, Горький, Пушкин) шығармаларын қазақ тіліне аударып, әдеби аударма мәдениетін дамытуға үлес қосты. Сонымен қатар публицист ретінде де ел тарихы мен мәдениеті жайлы өткір ойлар айтып, қоғамға әсер еткен мақалалар жазды. Жұмағали Ысмағұлов өзінің ғылыми, әдеби және аудармашылық еңбектерімен қатар, қоғамда да белсенді тұлға болды. Сонымен қатар Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланған, 1996 жылы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығының лауреаты атанған. Бірнеше мемлекеттік марапаттарға ие болған, оның ішінде «Құрмет белгісі» ордені мен медальдары бар. 2011 жылы 14 қаңтарда Алматы қаласында дүниеден өтті.
