Жанғара Дәдебаев – әдебиеттанушы, филология ғылымдарының докторы, профессор, абайтану ғылымына сүбелі үлес қосқан ғалым. Ол 1948 жылы 15 қарашада Жамбыл облысы, Талас ауданында дүниеге келген. Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің филология факультетін бітірген соң ғылыми-оқытушылық қызметпен айналысты. Университет қабырғасында қазақ әдебиеті кафедрасында оқытушы, доцент, кейін кафедра меңгерушісі болды. Көп жылдар бойы осы оқу орнында әдебиеттану және абайтану бағытында ғылыми кадрлар дайындауға үлес қосып келеді. Жанғара Дәдебаевтің абайтануға сіңірген еңбегі аса ауқымды. Ол Абай шығармашылығын теориялық-методологиялық негізде терең талдап, ақынның адам туралы ілімін жаңа қырынан қарастырған зерттеулер жазды. Әсіресе, оның «Абайдың антропологизмі» атты көлемді еңбегі ақын мұрасын гуманитарлық-философиялық тұрғыда түсінуге негіз болды. Бұл еңбекте Абайдың адамтану ілімі, адам болмысы туралы толғаныстары терең пайымдалып, моральдық, этикалық, дүниетанымдық көзқарастары кеңінен сараланды. Ғалым Абай шығармаларындағы «толық адам» концепциясын жүйелеп, оны ұлттық рухани модель ретінде танытты. Осы арқылы ол абайтануға философиялық және мәдени-антропологиялық тәсілдер енгізді. Сонымен бірге Жанғара Дәдебаев – «Абайтану. Таңдамалы еңбектер» атты 50 томдық академиялық жинақтың бас редакторы. Бұл жоба аясында Абай мұрасын зерттеген барлық ірі ғалымдардың еңбектері бір жүйеге келтіріліп, ғылыми айналымға ұсынылды. Жинақ қазақ әдебиеті мен ғылымының тарихындағы абайтануға арналған ең кең көлемді басылымдардың бірі саналады. Дәдебаев бұл жинақ арқылы абайтанудың институционалдық дамуына, ғылым ретінде қалыптасуына зор үлес қосты. Сонымен қатар, Абай Құнанбайұлының шығармаларын жоғары оқу орындарында оқытуға арналған бағдарламалар, оқулықтар мен оқу құралдарын да дайындаған. Жанғара Дәдебаевтің ғылыми мақалалары мен зерттеу еңбектері абайтанудың тереңдеуі мен жаңаруына мүмкіндік беріп, ақынның рухани мұрасын қазіргі заман тұрғысынан түсіндіруге зор ықпал етті. Ол Абай шығармаларындағы идеялық-көркемдік тұтастықты, рухани тереңдік пен адамгершілік биіктікті жаңа көзқараспен пайымдап, абайтануға тың серпін әкелді. Оның еңбектері – қазіргі заманғы абайтанудың ғылыми негізін қалыптастырған құнды мұралар қатарында.
