Image

Төкен Ибрагимов

Өмірбаян

Төкен Ибрагимов – абайтанушы, филология ғылымдарының кандидаты, профессор, жазушы. Ол қазақ әдебиеті мен поэзиясының даму заңдылықтарын зерттеп, Абай мұрасының танымдық және тәрбиелік мәнін ғылыми тұрғыда терең зерделеген әдебиет зерттеушілерінің бірі. 1939 жылы 15 ақпанда Шығыс Қазақстан облысы (бұрынғы Семей облысы), қазіргі Абай облысына қарайтын Ақсуат ауданындағы Жаңа Несіп ауылында дүниеге келген. Орта мектепті туған ауылында аяқтап, 1964 жылы Алматы қаласындағы С. М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің (қазіргі әл-Фараби атындағы ҚазҰУ) тарих-филология факультетін тәмамдаған. Еңбек жолын қарапайым ауыл мұғалімі ретінде бастап, кейін Семей педагогикалық институтында оқытушы, жергілікті телерадио комитетінде редактор, әдеби хабарлар жүргізушісі ретінде де қызмет атқарды. Белгілі ғалым 1970-жылдары қазақ поэзиясының дәстүрі мен заманауи поэтикалық үрдістерін зерттей отырып, «Қазақ поэмаларындағы дәстүр мен жаңашылдық» тақырыбында кандидаттық диссертация қорғады. Бұл еңбегінің негізінде кейін «Өлең өрісі» атты ғылыми-танымдық кітабы жарық көрді. Оның шығармашылық жолы тек ғылыммен ғана шектеліп қалған жоқ, ғалым поэзия, әдеби сын, публицистика жанрларында да еңбек етті. Сонымен қатар, 1979 жылдан бастап Семейдегі Абайдың мемлекеттік тарихи-мәдени және әдеби-мемориалдық музейінің директоры қызметін атқарып, бұл мекемені ғылыми-зерттеу және ағартушылық орталыққа айналдыруға атсалысты. Бұл қызметті ол 30 жылдан астам уақыт бойы, 2013 жылға дейін атқарды. Абайға қатысты зерттеулері – Төкен Ибрагимовтың шығармашылық жолындағы негізгі бағыттардың бірі болды. Абайдың рухани, мәдени, поэтикалық болмысын тек көркем әдебиет аясында ғана емес, тарихи және философиялық жүйеде қарастырып, ақын шығармашылығының әлеуметтік-гуманистік мазмұнын ашуға күш салды. Ғалым үшін Абай – тек ақын емес, бүкіл қазақ руханиятының темірқазығы, ұлттық дүниетанымның кілті болатын. Музей басшысы ретінде ол Абайдың өмірі мен мұрасын насихаттау мақсатында ғылыми конференциялар, әдеби кештер, поэтикалық марафондар ұйымдастырып, жас ұрпақтың Абай мұрасына деген қызығушылығын арттыруға еңбек сіңірді. Төкен Ибрагимовтың абайтанудағы үлесі оның академиялық зерттеулерімен ғана емес, ғылыми-ағартушылық қызметімен де бағалы. Әдебиетші Абай шығармаларындағы адамгершілік, еңбек, әділет, ғылым сынды ұғымдардың қазіргі қоғам үшін мән-маңызын насихаттап, ұлы ақын мұрасының заманауи оқырманмен үндестігін дәлелдеуге тырысты. Осы бағыттағы қызметінің нәтижесінде ол Абай мұрасының көпшілікке кеңінен таралуына, мектеп бағдарламаларынан бастап ғылыми конференцияларға дейінгі деңгейде кеңінен танылуына ықпал етті.

Жарияланымдар
Кітаптар