Image

Қойшығара Салғарин

Өмірбаян

Қойшығара Салғарин – жазушы, тарихшы-этнограф,  Мемлекеттік сыйлықтың иегері. 1939 жылы 1 сәуірде Қостанай облысы, Жангелді (бұрынғы Торғай) ауданына қарасты Көкалат ауылында дүниеге келген. Мектеп бітірген соң ауылда еңбек етіп, кейін әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің журналистика факультетін тәмамдаған. Еңбек жолын журналистика саласынан бастаған ол облыстық, республикалық басылымдарда, радио мен телевидениеде тілші, редактор, бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарды. Кейінірек ғылыми-зерттеу саласына бет бұрып, әдебиет пен тарих, этнография мен философия, әсіресе түркілік тамыр мен қазақ мәдениетінің генетикасы төңірегінде терең зерттеулер жүргізді.

Қойшығара Салғараұлы – қазақ руханиятының тамырын тек тарихи-деректік тұрғыда ғана емес, ұлттық сана, ұжымдық жад, фольклор, дәстүр, тұлғатану секілді тұтастық негізінде қарастырған сирек ғалымдардың бірі. Оның шығармаларында Абай – ең жиі оралатын, ең терең талданатын рухани темірқазық. Ғалым Абайды тек ұлы ақын ғана емес, түркілік дүниетаным мен дала философиясының заңды жалғасы, қазақтың өзіндік ойлау жүйесін жаңа сатыға көтерген ойшыл тұлға ретінде бағалайды. Зерттеуші Абайды зерттеуде оның лирикасы мен қара сөзін ғана емес, дүниетанымдық негізін, рухани архетиптермен байланысын, түркілік сопылық пен ұжымдық ақыл мұрасының заңды жалғасымен сабақтастырып қарастырды.

Оның «Қазақтар» трилогиясында Абай бірнеше рет аталады. Автор Абайдың тарихи кезеңін, сол кездегі дала мен қала арасындағы рухани қақтығысты, Шығыс пен Батыс ілімдерінің Абай санасында түйіскенін ерекше зерделейді. Ол Абайдың ақындық әлемін ұлттың фольклорлық санасымен байланыстырады, әсіресе мақал-мәтел, аңыз, эпос, қиссалар жүйесіндегі мазмұндық сабақтастықтарды көрсетеді. «Ұлы тұлғалар тағылымы», «Ұлттық сана және Абай» секілді мақалаларында Қойшығара Абайдың гуманистік ойларын қазіргі заманда қайта ұғынудың маңызын айтады. 

Жарияланымдар
Кітаптар