Нәзір Төреқұлов (1892-1937) – қазақтың алғашқы дипломаттарының бірі, публицист, аудармашы, түрколог. 1892 жылы 15 қарашада қазіргі Қызылорда облысының Жаңақорған ауданындағы Қандөз ауылында дүниеге келген. Алғашқы білімін жергілікті медреседен алып, кейін Ташкенттегі мұғалімдер семинариясында оқыды. ХХ ғасырдың басындағы қоғамдық-саяси қозғалыстарға ерте араласып, 1917 жылғы төңкерістерден кейін Түркістан автономиясының құрылуына қатысып, бірқатар саяси, мәдени, ағартушылық қызметтер атқарды. 1920-жылдары «Ақ жол», «Шолпан», «Темірқазық» сынды қазақ басылымдарына редакторлық етті, халыққа білім беру ісін ұйымдастыруға белсене араласты. Нәзір Төреқұлұлы – Абай шығармашылығын кеңестік кезеңнің алғашқы онжылдығында жүйелі түрде зерттей бастаған алғашқы публицист-ғалымдардың бірі. Публицист Абай поэзиясындағы шығыстық сарындарды, ақын тіліне енген араб-парсы элементтерін, діни-этикалық ұғымдардың қазақ дүниетанымымен үндесуін терең зерттеді. Бұл тұрғыда Абай мұрасын тек көркем әдебиет шеңберінде емес, оны кең ауқымды түркілік-исламдық рухани жүйемен байланыстыра қарастырды. 1923 жылы Абайдың 20 жылдық еске алуына орай «Темірқазық» журналында Абай шығармашылығы туралы арнайы мақала жариялап, онда Абайдың ақындық қуаты, философиялық тереңдігі, халықты оятудағы рөлі туралы жазды. Зерттеуші Абайдың халық тілін жетілдірудегі, ұлттың рухани деңгейін көтерудегі еңбегін ерекше атап көрсетіп, оның шығармаларын түркі халықтарының ортақ қазынасы ретінде бағалады. Сондай-ақ шығыс тілдерін жетік меңгерген зерттеуші ретінде Абайдың қолданған терминдерінің шығу төркінін саралап, олардың мағыналық жүктемесіне филологиялық тұрғыдан талдау жасады. Бұл оның «Абай және Шығыс тілдері» мәселесіне қатысты алғашқы ғылыми-танымдық пайымдауларына жол ашты.
