Image

Мағжан Жұмабаев

Өмірбаян

Мағжан (Әбілмағжан) Жұмабаев (1893-1938) – ақын, Алаш қайраткері.1893 жылы 25 маусымда қазіргі Солтүстік Қазақстан облысының Мағжан Жұмабаев ауданында, Сасықкөл жағасында дүниеге келген. Бала кезде ауыл молдасынан хат танып, 1905–1910 жылдары Петропавлдағы медреседе араб, парсы, түркі тілдерінен дәріс алған. 1910–1913 жылдары Уфа қаласындағы «Ғалия» медресінде оқып, танымал татар жазушысы Ғалимжан Ибрагимовтен сабақ алып, болашақ қазақ әдебиетінің салт-дәстүріне ықпал еткен ортаға белсене араласты.  Омбы мұғалімдер семинариясын 1916 жылы алтын медальмен тәмамдап, қазақ интеллигенциясына алғаш қадам жасады.

1912 жылы Қазанда «Шолпан» атты бірінші өлеңдер жинағы басылып, қазақ ақындарының қатарында ерекше орынға ие болды. Өткен ғасырдың басында Алаш қозғалысының ірі мүшесі болып, публицистика бағытында қажырлы қызмет, мол еңбек етті. «Бостандық туы», «Сана», «Ақжол» басылымдарын шығарды. 1922–1927 жылдары Мәскеу мен Ташкенттегі педагогикалық және әдеби институттарда білім алып, көпшіл өлеңдер мен ғылыми еңбек — «Педагогика» кітабын жазды. Бұл еңбекте қазақ қоғамының рухани әлеуетін қалыптастырудағы білім беру стратегиясы айқын көрінді. 1929 жылы «Алқа» әдеби бірлестігінің жетекшісі болған себепті саяси қысымға ұшырап, он жылға сотталып, Бутырка мен Қазақстандағы лагерьлерде  қамауда болды. 1936 жылы Горький мен Пешкова қолдауымен босатылып, 1938 жылы атылды. 1960 жылы толық ақталған. Мағжан Жұмабаев поэзиясы жүйесіне қатысты оның қоғамдық-педагогикалық және рухани философиялық ізденістері абайтану ғылымына да серпін берді. Әсіресе, оның «Педагогика» еңбегі жастарды тәрбиелеу, рухани құндылықтарды ұғындыру тұрғысынан Абай ұстаздық мұрасы мен адамгершілік ілімімен үндесіп, ұлттық тәрбие жолын жаңаша негізде зерттеуге үлгі болды. Оның шығармашылығында Абайдан бастау алған қазақ поэзиясының рухани дәстүрінің жаңғырған үлгісі байқалады.

Жарияланымдар
Кітаптар