Кәмен Оразалин (1920-2008) – көрнекті жазушы, абайтанушы. 1920 жылы 16 маусым күні сол кездегі Семей губерниясы, Шыңғыс болысына қарасты Құндызды өңіріндегі Қылышбек жайлауында, қазіргі Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданы, Құндызды ауылында дүниеге келген. Әуелі ауыл молдасынан хат танып, кейін ауыл мектебінде оқып, Семей қаласындағы орта мектепті тәмамдаған. 1939 жылы орта мектепті үздік аяқтап, әскер қатарына шақырылған. Ұлы Отан соғысына қатысып, алғы шепте шайқасқан. Соғыс кезінде бірнеше рет жараланып, 1943 жылы елге оралған соң, Семейдегі Н. К. Крупская атындағы педагогикалық институттың қазақ тілі мен әдебиеті факультетіне оқуға түсіп, 1947 жылы тәмамдаған. Осы жылдан бастап өмірінің үлкен бөлігін туған жеріндегі Абай атындағы мектепте мұғалімдікке арнап, әдеби шығармашылықпен де айналыса бастады. Кәмен Оразалиннің абайтануға қосқан үлесі әдебиет пен тарихи жадының тоғысында тұрған ерекше еңбектер арқылы көрінеді. Ол Абайды тек зерттеу объектісі емес, тірі рухани құбылыс ретінде танып, ақын мұрасын кең ауқымды оқырман қауымға, әсіресе жас ұрпаққа жақындата білді. Кәмен Оразалиннің ең ірі еңбегі — «Абайдан соң» романтрилогиясы. Бұл шығарма Абай өмір сүрген дәуір мен одан кейінгі кезеңдегі ұрпақтар тағдырын баяндай отырып, Абайдың рухани ықпалының ұлт санасындағы жалғастығын көркем түрде көрсетеді. Роман ішіндегі кейіпкерлер арқылы автор Абайдың көзқарасын, тәрбиесін, идеяларын халық тұрмысымен, күнделікті тіршілікпен байланыстыра береді. Абайдың шәкірттері мен айналасындағы адамдар бейнесі арқылы автор Абайдың адам тәрбиелеудегі ықпалын, өмір сүру үлгісін насихаттайды. Оразалин тек роман жазып қана қоймай, Абай тұлғасы туралы естелік-эсселер, публицистикалық мақалалар, очерктер де жазды. Соның ішінде «Абай ауылында», «Данышпан ақын», «Абай туралы» сынды мақалалары мен очерктерінде ол ақын өмір сүрген ортаның, Абайдың адами болмысы мен философиялық тереңдігінің нақты өмірлік мысалдармен сипаттап берді. Бұл еңбектерде Кәмен Оразалин өзі тұрған, Абайдың ізі қалған мекендер мен адамдар арқылы ақынның ел жадындағы бейнесін жинақтап, шынайы ұсынды. Педагог ұзақ жылдар Абай ауданының Абай атындағы мектебінде ұстаз болып, жас буынға Абай шығармашылығын үйреткен. Бұл қызметі арқылы ол Абай мұрасын жай таратушы емес, оны ұғындырып, ұрпаққа жеткізуші ұстаз рөлін атқарды. Оның шәкірттері мен ауыл жастары арасындағы беделі Абай мұрасына деген құрметпен ұштасып жатты. Сонымен қатар Кәмен Оразалин Мұхтар Әуезовтің «Абай жолы» роман-эпопеясына материал жинауда да көмек берген.
