Image

Гүлзия Пірәлиева

Өмірбаян

Гүлзия Пірәлиева – филология ғылымдарының докторы, профессор. 1958 жылы 30 сәуірде Түркістан облысы, Түлкібас ауданына қарасты Ақбиік ауылында дүниеге келген. 1980 жылы әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін тәмамдаған. Біраз жыл журналистика саласында жұмыс істеп, кейін әдебиеттану ғылымына бет бұрған. 2005 жылы докторлық диссертация қорғап, 2008 жылы профессор атағына ие болған. Қазіргі кезде Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университетінде ұстаздық қызмет атқарады.

Гүлзия Пірәлиева Абай мұрасын тарихи-философиялық, психологиялық және поэтикалық тұрғыдан зерттеген ғалымдардың бірі. Оның Абай шығармашылығына қатысты еңбектері ақынның адам болмысы, ішкі рухани әлемі, ақыл мен жүрек, жан мен тән мәселелерін пайымдауға бағытталған. Ғалым Абай поэзиясын ұлттық рух пен адамгершілік қағидалар жүйесі ретінде қарастырып, оның көркемдік жүйесіндегі моральдық-этикалық тереңдікті психологиялық қырынан талдады. Ол Абайдың шығармаларындағы адамның ішкі әлемін бейнелеу тәсілдерін поэтикалық таныммен сабақтастырып, бұл бағытты қазақ әдебиеттануындағы жаңаша қадам ретінде ұсынды. Гүлзия Пірәлиеваның еңбектерінде Абайдың сөз өнеріндегі ұлттық сана, рухани тазалық, кемел адам идеясы кеңінен сараланған. Ол Мұхтар Әуезовтің «Абай жолы» эпопеясындағы психологиялық-философиялық пластты да терең талдаған зерттеулер жазды. Абайдың поэтикасын дәстүр мен жаңашылдық тұрғысынан қарастырып, ақын шығармаларындағы көркемдік категорияларды жүйелеуге үлес қосты. Сонымен қатар ғалым абайтану пәнін жоғары оқу орындарында оқыту әдістемесіне байланысты еңбектер дайындап, жас буынға Абайды ғылыми тұрғыдан танудың жолдарын ұсынды. Абай туралы жазылған еңбектердің ғылыми дәлдігі мен дерекке негізделуін үнемі назарда ұстаған зерттеуші ретінде танылды.

Ғалым көптеген мақалаларында абайтанудың теориялық негіздерін тереңдетуге, ақынның рухани мұрасын қазіргі заманмен байланыстыра отырып ұғындыруға күш салды. Абайдың ішкі жан дүниесіне үңілудің, оны терең түсіну үшін тек тарихи-контекстік емес, психологиялық-философиялық әдістер қажет екенін атап көрсетіп, осы бағытта ғылыми негізделген пайымдар ұсынды. Гүлзия Пірәлиеваның ғылыми қызметі Абай шығармашылығын жаңаша зерделеу арқылы ұлттық әдебиеттің терең тамырларына бойлауға мүмкіндік беретін маңызды бағыт болып қалыптасты.

Кітаптар